5684 SAYILI SİGORTACILIK KANUNUNA İLİŞKİN BASIN AÇIKLAMAS
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-1-
Sayı: 2007/ 65 20 HAZİRAN 2007
5684 SAYILI SİGORTACILIK KANUNUNA İLİŞKİN BASIN AÇIKLAMASI
5684 Sayılı “Sigortacılık Kanunu” 14 Haziran 2007 Tarihinde Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni Kanun ile getirilenler hususunda kamuoyunun
bilgilendirilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1. Yasal Düzenlemeye Neden Gerek Duyuldu ?
Bilindiği üzere, yürürlüğe giren Sigortacılık Kanunu’ndan once uygulanmakta olan
7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu, 539 sayılı KHK ile 1994 yılında temel değişikliklere
uğramıştır. Ancak, söz konusu KHK’nın dayanağını teşkil eden 3991 sayılı Yetki Yasası
10.2.1995 tarihinde iptal edilince, KHK hükümlerinin itiraz yoluyla iptali de mümkün hale
gelmiştir. Bu çerçevede, mali bünyenin güçlendirilmesine ilişkin 20. maddesinin ruhsat
iptaline yetki veren 3. fıkrasının (d) bendi, acentelere ilişkin 9. maddesinin son fıkrası ile
buna bağlı olarak Acenteler Yönetmeliği, tarifelere ilişkin 26. maddesinin son fıkrası,
acenteler tarafından tahsil edilen primlerin şirkete intikaline ilişkin 27. maddesi, itiraz yolu
ile Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Diğer taraftan, KHK ile değiştirilmiş diğer
maddelerin de her zaman için itiraz yoluyla iptali mümkün hale gelmiştir. Bu noktada, eski
kanundaki maddelerin büyük çoğunluğunun KHK ile değiştiği göz önüne alındığında yeni
kanunun ivedilikle çıkarılması zorunluluk arzetmekte idi.
Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ve dünya ekonomisi ile entegrasyon politikaları
çerçevesinde son yıllarda mali sektörde yaşanan gelişmelere paralel olarak sigortacılık
alanında büyük atılımlar gerçekleşmiştir. Yaygınlaşan sigortacılığa bağlı olarak sektörün
artan ihtiyaçlarına cevap verici nitelikte ve rekabet gücünü arttırıcı yönde gerekli
düzenlemelerin yapılarak sektörde bazı önlemler alınması ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
Günümüzde, klasik sigorta anlayışı dışına çıkılmış ve sigortacılık finansal kesimde büyük
önem arzeden bir hizmet haline gelmiştir. Bu noktada, sigorta işletmeleri de finansal kurum
kimliği kazanarak finansal kesim içinde önemli bir paya sahip olmuştur.
Sigortacılık faaliyeti, diğer ticari faaliyetlere göre farklılık arz etmekte, herşeyden
önce şirketler, diğer anonim şirketlerden farklı olarak özel karşılık ayırmakta ve özel bir
teminat sistemleri bulunmaktadır. Sigortacı elinde bulundurduğu parayı çok verimli ve
rizikosu olmayan işlerde kullanmak, yatırımlarını ayarlamak zorundadır. Ayrıca, sigortacılık
faaliyetlerinin güven ve açıklık içinde sürdürülebilmesi ve kamunun doğru bir biçimde
bilgilendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Sigorta, toplumların hemen hemen tüm
kesimlerini ilgilendiren teknik ve yaygın bir faaliyetin konusu olduğu gibi teminat veren bu
nedenle de güven unsurunun ön plana çıktığı bir hizmet sektörüdür.
T.C.
BAŞBAKANLIK
HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-2-
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, sigortacılıktaki denetim de büyük önem
arz etmektedir. Bu noktada, yeni Kanun ile getirilen sigorta ve reasürans şirketlerinin
faaliyetlerinin, varlıklarının, iştiraklerinin, alacaklarının, özkaynaklarının, borçları ile mali
bünyeyi ve idari yapıyı etkileyen tüm unsurların tespit ve tahliline yönelik yeni düzenlemeler
daha etkin bir denetimi sağlayacaktır. Ayrıca, sigortacılıktaki denetim diğer anonim
şirketlerden farklı olarak sadece normatif denetimi içermediğinden getirilen hükümlerle çok
daha geniş, esasa inen ve idareye takdir hakkı tanıyan bir denetim sistemi öngörülmüştür.
Ayrıca, sigorta, sunumu zor bir alan olduğundan, sigorta ve reasürans aracıları,
sigorta endüstrisinde oldukça önemli bir rol oynar. İlgilileri arayıp bularak müşteri çekmek
esasına dayanan modern ekonomik düzende sigorta ve reasürans aracılarının taşıdığı
değer ve önem de artmıştır. Dolayısıyla, sigorta aracılarının kullandığı yetkilerin daha açık
bir biçimde tanımlanması, çerçevesinin çizilmesi ve ilkelerinin ortaya konulması, adil bir
sigortacılık piyasasının oluşmasında önemli katkı sağlayacak bir husustur.
Tüm bunlara ilave olarak, Türkiye ve AB mevzuatının uyumlaştırılması çalışmaları
çerçevesinde, mevcut Kanun’da değişiklik yapılması gereği ortaya çıkmıştır.
2. Kanunun Hukuki Yapısı
Kanun, bir çerçeve kanun niteliğindedir. Öncelikle ana kurallar belirlenmiş ve
ayrıntılar ikincil mevzuata bırakılmıştır. Bu şekilde, yasal düzenlemelerin sektörün dinamik
yapısına gecikmeden ayak uydurmasına imkan sağlanmıştır. Böylelikle, AB mevzuatındaki
olası değişikliklerin mevzuata yansıtılabilmesi de daha kolay olacaktır. Ayrıca, Türk hukuk
sisteminin yapısı gereği, temel kanun niteliğindeki Türk Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu,
İcra-İflas Kanunu gibi kanunlarda yapılan düzenlemeler, Kanuna aktarılmamıştır.
3. Kanunun Kapsamı
Kanun ile;
• Sigorta Şirketleri
• Reasürans Şirketleri
• Brokerler
• Acenteler
• Eksperler
• Aktüerler
• Sigortacılık faaliyeti gösteren diğer organizasyonlar (havuz v.b.)
• Sigortacılıkla ilgili meslek kuruluşları
kuruluş, faaliyet ve faaliyetlerinin sonlandırılması bakımlarından düzenlenmektedir.
4. Kanun İle Getirilen Yenilikler
a. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Kuruluşuna İlişkin Yenilikler
a. Şirket kuruluşunda ön izin kaldırılmıştır.
b. Minimum sermaye 5 milyon YTL olarak öngörülmüştür.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-3-
c. Minimum sermayeye ilave olarak branş bazında sermaye uygulaması kabul
edilmiştir.
d. İlk 3 yıl için “İşletme Planı” hazırlanması ilkesi benimsenmiştir.
e. Ruhsat talebinin Müsteşarlıkça reddi açık kurallara bağlanmıştır.
f. Kurucu, yönetici ve denetçiler için “güvenilir kişi olma şartı” getirilmiştir.
b. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Faaliyetine İlişkin Yenilikler
a. Yükümlülük Karşılama Yeterliliği Uygulaması ve “minimum garanti fonu”
düzenlemesi yapılmıştır.
b. Teknik karşılıklar yeniden düzenlenmiş ve ilave teknik karşılıklar getirilmiştir.
c. Şirketler için iç denetim sistemi kurulması zorunlu kılınmıştır.
d. Mali bünye zaafiyeti sayılan haller eskisine göre daha da somutlaştırılmıştır.
e. Mali bünye zaafiyeti durumundaki müdahale sistemi daha etkin kılınmıştır.
f. Teminat sistemi yeniden düzenlenmiştir.
g. Tarifelerde ilke olarak serbesti getirilmiştir.
c. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Faaliyetlerinin Durdurulması Ya da
Tasfiyesine İlişkin Yenilikler
Garanti Hesabının kapsamı genişletilerek Güvence Hesabı oluşturulması
öngörülmüştür. Garanti Hesabı’ndan farklı olarak, Güvence Hesabı ile Sigortacılık
Kanununa, Sigorta Murakabe Kanunu’na, Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolu Taşıma
Kanunu’na göre zorunlu kılınan sigortalardan doğan tazminatlar ile uluslararası zorunlu
trafik sigortası niteliğindeki Yeşil Kart Sigortası (ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerinin üye
olduğu yeşil kart sistemi çerçevesinde, her ülke girişinde tekrar tekrar zorunlu trafik
sigortası yaptırılması yerine ortak bir sigorta sistemi oluşturularak kara taşıtları ile seyahat
edeceklerin kendi ülkelerinden temin edecekleri bir sertifika ile tüm üye ülkelerde
dolaşabilmelerine imkan sağlayan sigorta) uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu
Taşıt Bürosunca yapılacak ödemelerin karşılanabilmesi amaçlanmıştır.
5. Diğer Konulara İlişkin Yenilikler
a. Sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki ihtilafların hızlı çözümü için “Tahkim”
müessesesi öngörülmüştür.
b. Acente ve eksperler için TOBB bünyesinde mesleki örgütlenme getirilmiştir.
c. Sigortacılık Eğitim Merkezi kurulmuştur.
d. Sigorta alanında sendikasyon türü yapılanmalarıa imkan verilmiştir.
e. Sorumluluk sigortaları dışındaki sigortaların da Bakanlar Kurulu’nca zorunlu
hale getirilebilmesi mümkün kılınmıştır.
f. İdari ceza/adli ceza ayrımına gidilmiş, ekonomik suça ekonomik ceza ilkesi
benimsenmiş ve yapılan düzenlemelerde, yeni Türk Ceza Kanunu ile Kabahatler
Kanunu dikkate alınmıştır.
g. Eksperlik ve acentelik sistemleri yeniden düzenlenmiştir.
h. 1160 sayılı Mükerrer Sigorta Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
i. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği’nin yapılanması ve üyeliğe ilişkin
uygulama esaslarında değişiklik yapılmıştır.
j. Hayat dışı sigorta şirketleri için de aktüer çalıştırma zorunluluğu getirilmiştir.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-4-
6. Özellik Arzeden Konulara İlişkin Açıklamalar
a. Tahkim Sistemi
Sigorta ettirenler veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski
üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıklar adli yargı mekanizmalarıyla çözümlenmektedir.
Ancak sigortacılık alanında ihtisas mahkemelerinin olmaması, yargı sürecinin uzun zaman
alması ve masraflı olması, sigortalıların mağduriyetine neden olmakta ve zararın telafisi
uzun zaman aldığından sigortanın var olma amacına aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum,
sigortacılık sektörüne olan güveni sarsan bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kanunun getirdiği tahkim sistemi ile, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden
menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan tüm
uyuşmazlıkların çözümü amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, uluslararası uygulamalarda
varolan “Ombudsman Sistemi”nin işleyişi esas alınmış, ülkemizdeki hukuk sistemi ile
parallellik sağlanmasını teminen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan tahkim
sisteminin temel esas ve usulleri çerçevesinde sistem şekillendirilmiştir.
Öncelikle, uluslararası uygulamalar ile riski üstlenen taraf açısından kararların belirli
bir miktara kadar bağlayıcı olması dikkate alınarak, Tahkim Komisyonu, Türkiye Sigorta ve
Reasürans Şirketleri Birliği (TSRŞB) çatısı altında teşkilatlandırılmıştır. Tahkim sisteminin
işleyişe kavuşması ve uygulama alanı bulması, sigortalıların sistemin tarafsızlığına olan
güveninin sağlanması ile mümkün olabilecektir. Bu amaçla, sigorta hakemliği müessesesi
tasarlanmış ve belirli niteliklere sahip kişilerin, Komisyona başvurarak listeye kaydolmaları
temin edilmiştir. Uyuşmazlığın çözümüne ilişkin Komisyona yapılacak başvuruda, belirli
usul ve esaslar çerçevesinde, Komisyonca listeden bir hakem atanacak ve uyuşmazlık
tamamen tarafsız olan hakem tarafından çözülecektir.
Tahkim Komisyonu’nun işlevinin gerçek anlamda uyuşmazlıkların çözümü
olmasından hareketle, Tahkim Komisyonu’na başvuru için öncelikle ilgili sigorta şirketine ya
da riski üstlenen tarafa başvurulması ve kişinin talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz
sonuçlandığının belgelenmiş olması şartı aranmaktadır. Sistemin gereksiz kullanımından
kaçınılması amacıyla, başvuruda bulunacak sigorta ettirenler veya sigorta sözleşmesinden
menfaat sağlayan kişilerden cüz’i bir ücret alınması tasarlanmıştır.
Riski üstlenen tarafla uyuşmazlığa düşen kişinin Tahkim Komisyonuna başvurusu,
öncelikle raportörler tarafından incelenecek, uyuşmazlık konusu eksik bilgilendirme,
evrakların eksikliği, v.b. gibi konulardan kaynaklanıyorsa raportörlerin riski üstlenen tarafla
iletişimi ile sonuçlandırılacaktır. Ancak raportörler tarafından sonuçlandırılamayan
başvurular Sigorta Hakemine iletilecektir. Uyuşmazlıkların çözümü için hakemlerin karar
verme süresi dört ay ile sınırlandırılmıştır.
Riski üstlenen taraflar açısından sisteme katılım tamamen gönüllülük esasına
dayanmaktadır. Uluslararası uygulamalar ve mahkemelerin iş yükü dikkate alınarak,
hakemin verdiği kararın belirli bir miktara kadar her iki taraf için de kesin olması, bu
miktarın üstü için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde temyiz yoluna
başvurulabilmesi ilkesi benimsenmiştir.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-5-
b. Acente ve Eksperlere İlişkin Yeni Örgütlenmeler
Acenteler ve eksperler, sigortacılık sektörünün vazgeçilmez aktörleridir. Sektördeki
önemleri nedeniyle, bu mesleklerin kurumsallaşması, ahlaki değerlerinin belirlenmesi,
ruhsatlandırma ve kayıt prosedürlerine ilişkin gerekli işlemlerin yürütülmesi son derece
önemlidir.
Kanun ile bu ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak acente ve eksperler için Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği bünyesinde bir örgütlenme öngörülmüştür. Ancak, bu
örgütlenmede, hem acenteler hem de eksperlerin kendi karar alma mekanizmalarının
korunması için gerekli düzenlemeler yapılmıştır.
c. Güvence Hesabı
Sigortalıların daha etkin bir şekilde korunabilmesini teminen Garanti Hesabı’nın
kapsamı genişletilmiş ve Güvence Hesabı oluşturulması öngörülmüştür. Garanti
Hesabı’ndan farklı olarak, Güvence Hesabı ile Sigortacılık Kanununa, Sigorta Murakabe
Kanunu’na, Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolu Taşıma Kanunu’na göre zorunlu kılınan
sigortalardan doğan tazminatların karşılanabilmesi amaçlanmıştır. Bu şekilde, sigortaların
zorunlu hale getirilmiş olması nedeniyle duyulan güvenin zedelenmemesi için, herhangi bir
zarar görülmesi durumunda ortaya çıkan zararın belirli kurallar dahilinde karşılanabilmesi
amaçlanmıştır.
Öte yandan, uluslararası zorunlu trafik sigortası niteliğindeki Yeşil Kart Sigortası
uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler de
anılan Hesaptan karşılanabilecektir.
7. Kanunun AB Düzenlemeleri ile Uyumu
Kanun hazırlanırken ilke olarak AB’ye uyum gözetilmiştir. Bu uyum, bazı hükümler
açısından Kanuna doğrudan yansıtılmış, bazı hükümlerde ise gerektiğinde uyumu
sağlayabilmeye yönelik idareye yetki tanınmıştır. Ayrıca, bir çerçeve kanun niteliğinde
hazırlandığından, uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemelere bırakılan bir çok hususun
temelini, AB Direktifleri oluşturacaktır.
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-1-
Sayı: 2007/ 65 20 HAZİRAN 2007
5684 SAYILI SİGORTACILIK KANUNUNA İLİŞKİN BASIN AÇIKLAMASI
5684 Sayılı “Sigortacılık Kanunu” 14 Haziran 2007 Tarihinde Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni Kanun ile getirilenler hususunda kamuoyunun
bilgilendirilmesi amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
1. Yasal Düzenlemeye Neden Gerek Duyuldu ?
Bilindiği üzere, yürürlüğe giren Sigortacılık Kanunu’ndan once uygulanmakta olan
7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu, 539 sayılı KHK ile 1994 yılında temel değişikliklere
uğramıştır. Ancak, söz konusu KHK’nın dayanağını teşkil eden 3991 sayılı Yetki Yasası
10.2.1995 tarihinde iptal edilince, KHK hükümlerinin itiraz yoluyla iptali de mümkün hale
gelmiştir. Bu çerçevede, mali bünyenin güçlendirilmesine ilişkin 20. maddesinin ruhsat
iptaline yetki veren 3. fıkrasının (d) bendi, acentelere ilişkin 9. maddesinin son fıkrası ile
buna bağlı olarak Acenteler Yönetmeliği, tarifelere ilişkin 26. maddesinin son fıkrası,
acenteler tarafından tahsil edilen primlerin şirkete intikaline ilişkin 27. maddesi, itiraz yolu
ile Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Diğer taraftan, KHK ile değiştirilmiş diğer
maddelerin de her zaman için itiraz yoluyla iptali mümkün hale gelmiştir. Bu noktada, eski
kanundaki maddelerin büyük çoğunluğunun KHK ile değiştiği göz önüne alındığında yeni
kanunun ivedilikle çıkarılması zorunluluk arzetmekte idi.
Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ve dünya ekonomisi ile entegrasyon politikaları
çerçevesinde son yıllarda mali sektörde yaşanan gelişmelere paralel olarak sigortacılık
alanında büyük atılımlar gerçekleşmiştir. Yaygınlaşan sigortacılığa bağlı olarak sektörün
artan ihtiyaçlarına cevap verici nitelikte ve rekabet gücünü arttırıcı yönde gerekli
düzenlemelerin yapılarak sektörde bazı önlemler alınması ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
Günümüzde, klasik sigorta anlayışı dışına çıkılmış ve sigortacılık finansal kesimde büyük
önem arzeden bir hizmet haline gelmiştir. Bu noktada, sigorta işletmeleri de finansal kurum
kimliği kazanarak finansal kesim içinde önemli bir paya sahip olmuştur.
Sigortacılık faaliyeti, diğer ticari faaliyetlere göre farklılık arz etmekte, herşeyden
önce şirketler, diğer anonim şirketlerden farklı olarak özel karşılık ayırmakta ve özel bir
teminat sistemleri bulunmaktadır. Sigortacı elinde bulundurduğu parayı çok verimli ve
rizikosu olmayan işlerde kullanmak, yatırımlarını ayarlamak zorundadır. Ayrıca, sigortacılık
faaliyetlerinin güven ve açıklık içinde sürdürülebilmesi ve kamunun doğru bir biçimde
bilgilendirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Sigorta, toplumların hemen hemen tüm
kesimlerini ilgilendiren teknik ve yaygın bir faaliyetin konusu olduğu gibi teminat veren bu
nedenle de güven unsurunun ön plana çıktığı bir hizmet sektörüdür.
T.C.
BAŞBAKANLIK
HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-2-
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, sigortacılıktaki denetim de büyük önem
arz etmektedir. Bu noktada, yeni Kanun ile getirilen sigorta ve reasürans şirketlerinin
faaliyetlerinin, varlıklarının, iştiraklerinin, alacaklarının, özkaynaklarının, borçları ile mali
bünyeyi ve idari yapıyı etkileyen tüm unsurların tespit ve tahliline yönelik yeni düzenlemeler
daha etkin bir denetimi sağlayacaktır. Ayrıca, sigortacılıktaki denetim diğer anonim
şirketlerden farklı olarak sadece normatif denetimi içermediğinden getirilen hükümlerle çok
daha geniş, esasa inen ve idareye takdir hakkı tanıyan bir denetim sistemi öngörülmüştür.
Ayrıca, sigorta, sunumu zor bir alan olduğundan, sigorta ve reasürans aracıları,
sigorta endüstrisinde oldukça önemli bir rol oynar. İlgilileri arayıp bularak müşteri çekmek
esasına dayanan modern ekonomik düzende sigorta ve reasürans aracılarının taşıdığı
değer ve önem de artmıştır. Dolayısıyla, sigorta aracılarının kullandığı yetkilerin daha açık
bir biçimde tanımlanması, çerçevesinin çizilmesi ve ilkelerinin ortaya konulması, adil bir
sigortacılık piyasasının oluşmasında önemli katkı sağlayacak bir husustur.
Tüm bunlara ilave olarak, Türkiye ve AB mevzuatının uyumlaştırılması çalışmaları
çerçevesinde, mevcut Kanun’da değişiklik yapılması gereği ortaya çıkmıştır.
2. Kanunun Hukuki Yapısı
Kanun, bir çerçeve kanun niteliğindedir. Öncelikle ana kurallar belirlenmiş ve
ayrıntılar ikincil mevzuata bırakılmıştır. Bu şekilde, yasal düzenlemelerin sektörün dinamik
yapısına gecikmeden ayak uydurmasına imkan sağlanmıştır. Böylelikle, AB mevzuatındaki
olası değişikliklerin mevzuata yansıtılabilmesi de daha kolay olacaktır. Ayrıca, Türk hukuk
sisteminin yapısı gereği, temel kanun niteliğindeki Türk Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu,
İcra-İflas Kanunu gibi kanunlarda yapılan düzenlemeler, Kanuna aktarılmamıştır.
3. Kanunun Kapsamı
Kanun ile;
• Sigorta Şirketleri
• Reasürans Şirketleri
• Brokerler
• Acenteler
• Eksperler
• Aktüerler
• Sigortacılık faaliyeti gösteren diğer organizasyonlar (havuz v.b.)
• Sigortacılıkla ilgili meslek kuruluşları
kuruluş, faaliyet ve faaliyetlerinin sonlandırılması bakımlarından düzenlenmektedir.
4. Kanun İle Getirilen Yenilikler
a. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Kuruluşuna İlişkin Yenilikler
a. Şirket kuruluşunda ön izin kaldırılmıştır.
b. Minimum sermaye 5 milyon YTL olarak öngörülmüştür.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-3-
c. Minimum sermayeye ilave olarak branş bazında sermaye uygulaması kabul
edilmiştir.
d. İlk 3 yıl için “İşletme Planı” hazırlanması ilkesi benimsenmiştir.
e. Ruhsat talebinin Müsteşarlıkça reddi açık kurallara bağlanmıştır.
f. Kurucu, yönetici ve denetçiler için “güvenilir kişi olma şartı” getirilmiştir.
b. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Faaliyetine İlişkin Yenilikler
a. Yükümlülük Karşılama Yeterliliği Uygulaması ve “minimum garanti fonu”
düzenlemesi yapılmıştır.
b. Teknik karşılıklar yeniden düzenlenmiş ve ilave teknik karşılıklar getirilmiştir.
c. Şirketler için iç denetim sistemi kurulması zorunlu kılınmıştır.
d. Mali bünye zaafiyeti sayılan haller eskisine göre daha da somutlaştırılmıştır.
e. Mali bünye zaafiyeti durumundaki müdahale sistemi daha etkin kılınmıştır.
f. Teminat sistemi yeniden düzenlenmiştir.
g. Tarifelerde ilke olarak serbesti getirilmiştir.
c. Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Faaliyetlerinin Durdurulması Ya da
Tasfiyesine İlişkin Yenilikler
Garanti Hesabının kapsamı genişletilerek Güvence Hesabı oluşturulması
öngörülmüştür. Garanti Hesabı’ndan farklı olarak, Güvence Hesabı ile Sigortacılık
Kanununa, Sigorta Murakabe Kanunu’na, Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolu Taşıma
Kanunu’na göre zorunlu kılınan sigortalardan doğan tazminatlar ile uluslararası zorunlu
trafik sigortası niteliğindeki Yeşil Kart Sigortası (ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerinin üye
olduğu yeşil kart sistemi çerçevesinde, her ülke girişinde tekrar tekrar zorunlu trafik
sigortası yaptırılması yerine ortak bir sigorta sistemi oluşturularak kara taşıtları ile seyahat
edeceklerin kendi ülkelerinden temin edecekleri bir sertifika ile tüm üye ülkelerde
dolaşabilmelerine imkan sağlayan sigorta) uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu
Taşıt Bürosunca yapılacak ödemelerin karşılanabilmesi amaçlanmıştır.
5. Diğer Konulara İlişkin Yenilikler
a. Sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki ihtilafların hızlı çözümü için “Tahkim”
müessesesi öngörülmüştür.
b. Acente ve eksperler için TOBB bünyesinde mesleki örgütlenme getirilmiştir.
c. Sigortacılık Eğitim Merkezi kurulmuştur.
d. Sigorta alanında sendikasyon türü yapılanmalarıa imkan verilmiştir.
e. Sorumluluk sigortaları dışındaki sigortaların da Bakanlar Kurulu’nca zorunlu
hale getirilebilmesi mümkün kılınmıştır.
f. İdari ceza/adli ceza ayrımına gidilmiş, ekonomik suça ekonomik ceza ilkesi
benimsenmiş ve yapılan düzenlemelerde, yeni Türk Ceza Kanunu ile Kabahatler
Kanunu dikkate alınmıştır.
g. Eksperlik ve acentelik sistemleri yeniden düzenlenmiştir.
h. 1160 sayılı Mükerrer Sigorta Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
i. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği’nin yapılanması ve üyeliğe ilişkin
uygulama esaslarında değişiklik yapılmıştır.
j. Hayat dışı sigorta şirketleri için de aktüer çalıştırma zorunluluğu getirilmiştir.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-4-
6. Özellik Arzeden Konulara İlişkin Açıklamalar
a. Tahkim Sistemi
Sigorta ettirenler veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski
üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıklar adli yargı mekanizmalarıyla çözümlenmektedir.
Ancak sigortacılık alanında ihtisas mahkemelerinin olmaması, yargı sürecinin uzun zaman
alması ve masraflı olması, sigortalıların mağduriyetine neden olmakta ve zararın telafisi
uzun zaman aldığından sigortanın var olma amacına aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum,
sigortacılık sektörüne olan güveni sarsan bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kanunun getirdiği tahkim sistemi ile, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden
menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan tüm
uyuşmazlıkların çözümü amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, uluslararası uygulamalarda
varolan “Ombudsman Sistemi”nin işleyişi esas alınmış, ülkemizdeki hukuk sistemi ile
parallellik sağlanmasını teminen Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan tahkim
sisteminin temel esas ve usulleri çerçevesinde sistem şekillendirilmiştir.
Öncelikle, uluslararası uygulamalar ile riski üstlenen taraf açısından kararların belirli
bir miktara kadar bağlayıcı olması dikkate alınarak, Tahkim Komisyonu, Türkiye Sigorta ve
Reasürans Şirketleri Birliği (TSRŞB) çatısı altında teşkilatlandırılmıştır. Tahkim sisteminin
işleyişe kavuşması ve uygulama alanı bulması, sigortalıların sistemin tarafsızlığına olan
güveninin sağlanması ile mümkün olabilecektir. Bu amaçla, sigorta hakemliği müessesesi
tasarlanmış ve belirli niteliklere sahip kişilerin, Komisyona başvurarak listeye kaydolmaları
temin edilmiştir. Uyuşmazlığın çözümüne ilişkin Komisyona yapılacak başvuruda, belirli
usul ve esaslar çerçevesinde, Komisyonca listeden bir hakem atanacak ve uyuşmazlık
tamamen tarafsız olan hakem tarafından çözülecektir.
Tahkim Komisyonu’nun işlevinin gerçek anlamda uyuşmazlıkların çözümü
olmasından hareketle, Tahkim Komisyonu’na başvuru için öncelikle ilgili sigorta şirketine ya
da riski üstlenen tarafa başvurulması ve kişinin talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz
sonuçlandığının belgelenmiş olması şartı aranmaktadır. Sistemin gereksiz kullanımından
kaçınılması amacıyla, başvuruda bulunacak sigorta ettirenler veya sigorta sözleşmesinden
menfaat sağlayan kişilerden cüz’i bir ücret alınması tasarlanmıştır.
Riski üstlenen tarafla uyuşmazlığa düşen kişinin Tahkim Komisyonuna başvurusu,
öncelikle raportörler tarafından incelenecek, uyuşmazlık konusu eksik bilgilendirme,
evrakların eksikliği, v.b. gibi konulardan kaynaklanıyorsa raportörlerin riski üstlenen tarafla
iletişimi ile sonuçlandırılacaktır. Ancak raportörler tarafından sonuçlandırılamayan
başvurular Sigorta Hakemine iletilecektir. Uyuşmazlıkların çözümü için hakemlerin karar
verme süresi dört ay ile sınırlandırılmıştır.
Riski üstlenen taraflar açısından sisteme katılım tamamen gönüllülük esasına
dayanmaktadır. Uluslararası uygulamalar ve mahkemelerin iş yükü dikkate alınarak,
hakemin verdiği kararın belirli bir miktara kadar her iki taraf için de kesin olması, bu
miktarın üstü için Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde temyiz yoluna
başvurulabilmesi ilkesi benimsenmiştir.
BASIN VE HALKLA İLİŞKİLER MÜŞAVİRLİĞİ
Tel: (312) 212 13 36 Santral: (312) 204 60 00 Faks: (312) 212 23 53
E-posta: hmbasin@hazine.gov.tr Adres: İnönü Bulvarı No: 36 06510 Emek/Ankara
-5-
b. Acente ve Eksperlere İlişkin Yeni Örgütlenmeler
Acenteler ve eksperler, sigortacılık sektörünün vazgeçilmez aktörleridir. Sektördeki
önemleri nedeniyle, bu mesleklerin kurumsallaşması, ahlaki değerlerinin belirlenmesi,
ruhsatlandırma ve kayıt prosedürlerine ilişkin gerekli işlemlerin yürütülmesi son derece
önemlidir.
Kanun ile bu ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak acente ve eksperler için Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliği bünyesinde bir örgütlenme öngörülmüştür. Ancak, bu
örgütlenmede, hem acenteler hem de eksperlerin kendi karar alma mekanizmalarının
korunması için gerekli düzenlemeler yapılmıştır.
c. Güvence Hesabı
Sigortalıların daha etkin bir şekilde korunabilmesini teminen Garanti Hesabı’nın
kapsamı genişletilmiş ve Güvence Hesabı oluşturulması öngörülmüştür. Garanti
Hesabı’ndan farklı olarak, Güvence Hesabı ile Sigortacılık Kanununa, Sigorta Murakabe
Kanunu’na, Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolu Taşıma Kanunu’na göre zorunlu kılınan
sigortalardan doğan tazminatların karşılanabilmesi amaçlanmıştır. Bu şekilde, sigortaların
zorunlu hale getirilmiş olması nedeniyle duyulan güvenin zedelenmemesi için, herhangi bir
zarar görülmesi durumunda ortaya çıkan zararın belirli kurallar dahilinde karşılanabilmesi
amaçlanmıştır.
Öte yandan, uluslararası zorunlu trafik sigortası niteliğindeki Yeşil Kart Sigortası
uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler de
anılan Hesaptan karşılanabilecektir.
7. Kanunun AB Düzenlemeleri ile Uyumu
Kanun hazırlanırken ilke olarak AB’ye uyum gözetilmiştir. Bu uyum, bazı hükümler
açısından Kanuna doğrudan yansıtılmış, bazı hükümlerde ise gerektiğinde uyumu
sağlayabilmeye yönelik idareye yetki tanınmıştır. Ayrıca, bir çerçeve kanun niteliğinde
hazırlandığından, uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemelere bırakılan bir çok hususun
temelini, AB Direktifleri oluşturacaktır.
Yorumlar
Yorum Gönder